2018_GR_00069 - Groenhuis - Voorlopige vaststelling onteigeningsplan Riolerings- en wegeniswerken Groenhuis - Goedkeuren

Besluit van de Vlaamse Regering tot uitvoering van het Vlaams onteigeningsdecreet van 24 februari 2017 betreffende onteigening voor het algemeen nut,

Besluit van de Vlaamse Regering van 27 oktober 2017 tot uitvoering van het Vlaams onteigeningsdecreet van 24 februari 2017

Aanleiding en context:

Aanleiding

De gemeenteraad van 11/04/2016 heeft een voorlopige vaststelling gedaan van de onteigeningsplannen weg- en rioleringswerken Groenhuis, Zandhoefstraat en Gasstraat. Deze plannen maakten deel uit van een groter rioleringsproject. Voor Groenhuis werden open grachten voorzien langs de noordzijde en innames voor aanleg van wegenis en voetpad langs de zuidzijde.

Tijdens het openbaar onderzoek hebben de bewoners en eigenaars van de in te nemen gronden diverse bezwaren ingediend omtrent de onteigening. Ze stelden ook het principe van een fietsstraat in vraag en vreesden voor onveilige situaties.

N.a.v. de bezwaren, heeft het stadsbestuur het dossier terug bekeken en overleg gepleegd met de externe partners en hogere overheden voor een aanpassing:

• Juli 2017: er is een nieuw dwarsprofiel uitgetekend voor de weg met aandacht voor de opmerkingen van de bewoners, maar welke tegelijkertijd voldoet aan de eisen van de provincie voor de breedte van de fietsostrade.

• November 2017: uitschrijven van een verantwoordingsnota door het studiebureau.

• December 2017 GBC (gemeentelijke begeleidingscommissie): het project wordt niet goedgekeurd in zijn huidige vorm. Er zijn nog teveel opmerkingen en onduidelijkheden die moeten behandeld worden. Eén van de belangrijkste aandachtspunten voor de provincie is de bochtstraal van de fiets-o-strade ter hoogte van het Astor project: deze blijkt veel te klein. Dit moet aangepast worden naar een veel grotere bochtstraal om goedkeuring te kunnen verkrijgen van de kwaliteitsadviseur. Een bochtstraal van 15 m is een absolute voorwaarde van de provincie voor de fiets-o-strade wat ter plaatse een veel grotere onteigening inhoudt

• Februari 2018: Werkoverleg met alle betrokken partijen (stad, Provincie, Sweco en Osar) om de laatste aanpassingen te bespreken en te komen tot een nota voor een GBC in maart.

• Maart 2018: GBC: een aangepaste unieke verantwoordingsnota wordt goedgekeurd door alle partijen (stad, provincie, departement mobiliteit en openbare werken van de Vlaamse Overheid, De Lijn, politie)

Uit al deze gesprekken en studies is onderhavige onteigeningsplan met bijhorende nota tot stand gekomen. De optie van een fietsstraat voor Groenhuis is verlaten. Er wordt gekozen voor een wegenis met langs één zijde een voetpad en langs de andere zijde een dubbelrichtingsfietspad.

Voorwerp

Volgende percelen maken deel uit van het voorlopig onteigeningsbesluit volgens opmetingsplan 'Riolering en wegeniswerken in Groenhuis' dd 05/04/2018 onder projectnummer 08870362:
Geel – 6^de afdeling

Het gebied is begrensd tot de straat Groenhuis. Deze straat is gelegen op grondgebied van de stad Geel, loopt quasi parallel aan spoorlijn 15 (Antwerpen-Mol) en bevindt zich op minder dan een kilometer ten oosten van het station van Geel.
Groenhuis geeft in het westen uit op de Groenstraat en mondt in het oosten uit op een zandweg die uiteindelijk een verbinding vormt met de Klein-Veldekensstraat.
Het gehele projectgebied is slechts 300m lang.

De gronden zullen worden onteigend voor de realisatie van weg- en rioleringsinfrastructuur.

Groenhuis maakt deel uit van het tracé van de fietsostrade tussen Herentals en Balen. Momenteel komt dit karakter als belangrijke fietsas allerminst tot uiting vanwege het ontbreken van elke vorm van fietsvoorzieningen. Vanuit het dossier van de fietsostrade werd daarom besloten om Groenhuis om te vormen tot een fietsstraat, maar met het oog op de toekomstige ontwikkeling van een woonzorgcentrum dat via Groenhuis zal worden ontsloten, is een dergelijke invulling niet ideaal. Om de rol als deel van een fietsostrade ten volle te kunnen vervullen vormt de uitbouw van een voldoende brede, comfortabele en kwalitatieve fietsinfrastructuur dan ook een veel veiliger alternatief.

Onteigenende instantie
De stad Geel treedt op als onteigenende instantie. De stad beschikt over de bevoegdheid om te onteigenen op basis van artikel 6,1° van het Vlaams Onteigeningsdecreet.

Onteigeningsdoel van algemeen nut en noodzaak:

Het openbaar nut en de noodzaak van de onteigening zijn verantwoord om volgende redenen;
Het openbaar nut:
De aanleg van fietsostrades is Vlaams beleid dat werd verankerd in onder meer het Mobiliteitsdecreet. Dit decreet voorziet subsidies voor de aanleg van deze fietsostrade.
De fileproblematiek in Vlaanderen, zowel op het hoofdwegennet als op het onderliggend wegennet, kan niet meer alleen opgelost worden door de aanleg van nieuwe autowegeninfrastructuur en door investeringen in meer en beter openbaar vervoer.  Fietsostrades bieden een snel en comfortabel alternatief voor woon-werkverkeer. De geplande fietsostrade is in het Gemeentelijk Ruimtelijk structuurplan opgenomen als een hoofdroute van het Bovenlokaal functioneel Fietsroutenetwerk. De aanleg van volwaardige, comfortabele en veilige fietspaden langsheen de spoorlijn worden daarbij als noodzakelijk geacht. Om de trein als alternatieve vervoerswijze aantrekkelijker te maken, wordt immers voorgesteld om niet enkel de frequentie van de treinverbindingen richting Mol en Herentals te verhogen tot een halfuurfrequentie, maar ook de loop- en fietsroutes van/naar het station te verbeteren.

De verkeersproblematiek heeft een impact op de algemene levenskwaliteit en leefbaarheid in Vlaanderen en al zijn regio’s. Ondanks de relatief kleine afstanden zijn regio’s onbereikbaar binnen aanvaardbare reistijden. De capaciteit op het dichte wegennet is onvoldoende om aan de huidige vervoersvraag met de wagen te voldoen. Het openbaar vervoersaanbod in de randregio’s van het metropolitaan kerngebied is minder uitgebouwd dan in de kernsteden en hun regio’s. Een beperkter aanbod met een lage frequentie kan mensen niet overtuigen om zich te verplaatsen met het openbaar vervoer. Het promoten en faciliteren van de fiets als volwaardig vervoersmiddel past volledig in de klimaatdoelstellingen die Vlaanderen, de provincie Antwerpen en de lokale overheden formuleerden in hun klimaatplannen. Het bevorderen van fietsverkeer leidt bovendien tot een vermindering van de uitstoot van fijn stof. Investeringen in fietsinfrastructuur zijn minder duur dan investeringen in wegeninfrastructuur en hebben bovendien een groot terugverdieneffect op lange termijn.

De grote vervoersvraag met de wagen verhoogt het ongevalsrisico voor iedereen die zich met de wagen verplaatst. De belangrijkste doodsoorzaak bij de categorie 18- tot 25-jarigen is het gemotoriseerd verkeer. Met alle inspanningen rond sensibilisatie en investeringen in een vergevingsgezind wegennet slaagt men er in Vlaanderen niet in om het aantal verkeersslachtoffers terug te dringen. Fietsostrades geven fietsers een eigen ruimte met aangepaste infrastructuur zoals tunnels en bruggen zodat de kruisingen met een hoog ongevalsrisico vermeden kunnen worden.

Fietsen is bovendien een vorm van actieve mobiliteit met grote baten op het gebied van gezondheid. In een meer en meer sedimentaire samenleving winnen chronische gezondheidsproblemen door het gebruik aan beweging meer en  meer terrein. Onderzoek toont aan dat de fietsende pendelaar minder ziek is, minder gevoelig is voor stress gerelateerde gezondheidsproblemen zoals depressie en burn-out. Door de fysieke activiteit is er minder kans op een verhoogde bloeddruk en de daarbij horende hart- en vaatziekten. Onderzoek van Vito toonde aan dat elke in fietsostrades geïnvesteerde euro zich 2 tot 14 keer terugverdient in gezondheid. Enerzijds door het voorkomen van vroegtijdig overlijden en anderzijds door het toevoegen van gezonde levensjaren.

Fietsers blijken ook de lokale economie een boost te geven. Een fietsende klant richt zich eerder tot de winkels in de buurt en dit meerdere malen per week in tegenstelling tot de winkelende automobilist die graag een ruime parking voor grootwarenhuis verkiest en gaat voor de aankoop van grotere hoeveelheden.

Het bevorderen van het fietsverkeer en de realisatie het Bovenlokaal Functioneel Fietsroutennetwerk (BFF); meer bepaald de fietsostrade/hoofdroute langs spoorlijn 15 die een rechtstreekse, conflictarme, directe verbinding maakt tussen Geel en Mol en verder richting Herentals enerzijds en richting Balen anderzijds.

Het BFF werd in juni 2001 goedgekeurd door de Vlaamse regering en is opgenomen in het richtinggevende gedeelte van het Ruimtelijk Structuurplan Provincie Antwerpen bij de herziening in 2011. Deze herziening werd goedgekeurd door de provincieraad op 27 januari 2011 en door de Vlaamse minister van Ruimtelijke Ordening op 4 mei 2011.
De selectie van de fietsostrade als hoofroute en noodzaak van de realisatie werd ook verankerd in de mobiliteitsplannen van de onze sta, conform verklaard op respectievelijk 15 december 2011.
De hoofdroute langs spoorlijn 15 is een van de routes met de hoogste potenties aan gebruikers gezien:
- de aanwezigheid van talrijke scholen en arbeidsplaatsen in Herentals, Olen, Geel en Mol;
- Het ontbreken van volwaardige, veilige, rechtlijnige en comfortabele fietspaden tussen bovenvermelde centra.
De route zal bij uitstek een alternatief kunnen bieden voor een vlotte mobiliteit en betere leefbaarheid voor de omgeving.

De noodzaak:

Bij de opmaak van de eerste onteigeningsplannen bedraagt de totale benodigde breedte van het openbaar domein 12m en wordt mee opgenomen in de randvoorwaarden van het wegontwerp.
De rijbaan moet voldoende breed zijn, zodat parkeren op de rijbaan mogelijk is. Het betreft hier een woonstraat met weinig tot geen parkeeralternatieven.

De fietspaden moeten voldoen aan de richtlijnen van het Vademecum Fietsvoorzieningen van het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap.
Om voor de nieuw aan te leggen fietsvoorziening te Groenhuis een conformiteit met de inrichtingseisen uit het Vademecum Fietsvoorzieningen te bekomen, dient er een aanbevolen minimumbreedte en minimale scheiding ten opzichte van de rijbaan te worden voorzien.
Bovendien dient er ook rekening mee gehouden te worden dat fietsers steeds een zekere veiligheidsafstand bewaren t.o.v. bijvoorbeeld een verhoogde rand, een haag of gevel.

In het kader van het overkoepelende fietsostradeproject zou het plan zijn om Groenhuis te gaan inrichten als een fietsstraat met toegelaten maximumsnelheid van 30km/u.

Bij deze keuze werd echter onvoldoende rekening gehouden met het geplande Astor-project, dat de realisatie omvat van een woon- zorgcomplex met een totaal van 164 woongelegenheden. Dit beeld stemt dan ook niet overeen met de voorwaarden voor het realiseren van een fietsstraat.

Er is gekozen voor een dubbelrichtingsfietspad aan de zuidelijke zijde van de rijbaan. Redenen zijn als volgt:

• De keuze voor een dubbelrichtingsfietspad is volledig consistent met het algemeen typeprofiel van de overkoepelende fietsostrade.

• Aan de oostelijke grens van het projectgebied kan probleemloos worden aangesloten op het dubbelrichtingsfietspad van de fietsostrade die richting Groenhuis wordt afgebogen.

• Ter hoogte van de westelijke grens van het projectgebied aan het kruispunt met de Groenstraat, zal gewerkt worden met een verhoogde inrichting. De fietsostrade loopt hier verder in zuidelijke richting via fietssuggestiestroken die op de Groenstraat zullen worden aangebracht. Zowel de overgang van een dubbelrichtingsfietspad naar suggestiestroken als van enkelrichtingsfietspaden naar deze stroken is niet ideaal, maar het verschil qua veiligheid is tussen beide varianten in ieder geval erg beperkt.
  Wel biedt de dubbelrichtingsoplossing duidelijk het meeste perspectief op langere termijn aangezien de kans niet onbestaande is dat de Groenstraat ooit ook nog van een dubbelrichtingsfietspad zal voorzien worden.

• Het voorzien van een dubbelrichtingsfietspad laat toe om aan de overzijde van de rijbaan nog een voetpad aan te leggen. Zeker met het oog op de wat oudere populatie van het zorgcentrum, die mogelijks wenst gebruik te maken van de dichtstbijzijnde belbushalte in de Groenstraat, kan dit voetpad een absolute meerwaarde zijn.

• Aangezien Groenhuis slechts 300m lang is en het hier allerminst een drukke verbindingsweg betreft, is het voordeel van het voorzien van fietspaden aan beide zijden van de rijbaan zeer beperkt.

Onteigeningsplan

Betreft onteigeningsplan ‘riolering en wegeniswerken in Groenhuis’, opgemaakt door SWECO onder projectnummer 08870362 met als datum 05/04/2018, bevat de omtrek van de te onteigenenen goederen, de kadastrale gegevens van de goederen, de namen van de te onteigenenen eigenaars en de onteigenende instantie. Het plan is als bijlage toegevoegd aan dit besluit.

Projectnota:

Voor het project werd een projectnota opgemaakt overeenkomstig artikel 12 van het Vlaams onteigeningsdecreet. Deze nota is als bijlage toegevoegd aan dit besluit.